Verstopte content telt niet mee voor Google

In mei 2014 begon Google duidelijk te maken dat ze toch wel erg graag wilden kijken wat webmasters met hun CSS deden . Daarom maakten ze het renderen van de pagina’s inzichtelijk in de Google Webmaster Tools. Natuurlijk kon dit maar een ding betekenen en veel old school SEO’s zagen de bui al hangen, weer een ‘trucje’ minder om de hoeveelheid content op de pagina minder te laten lijken en het leven van een webmaster weer iets onmogelijker te maken.

Op zich is er wel iets te zeggen voor het feit dat content dat schijnbaar niet belangrijk genoeg is om zichtbaar op een pagina te tonen niet mee hoeft te helpen een pagina te waarderen en rangschikken. Het is voor een gebruiker niet altijd even prettig om een snippet te zien met een stukje tekst dat niet terug te vinden op de pagina.

Anderzijds hoef je natuurlijk in je customer journey niet altijd alles op hetzelfde moment in het gezicht van je klant te duwen en kan een stukje interactie alleen maar helpen. Dit is dan ook een van de patronen die Google zelf ook graag gebruikt in hun richtlijnen

Screen Shot 2014-11-26 at 17.39.04

Hoe dan ook, Google gaat haar gang en de webmasters zullen haar volgen. Voorlopig zal het plaatsen van een flink lap tekst in een div nog wel werken en ik verwacht dan ook daar nog wel weer wat in te zullen zien. Anderzijds, als je een echt slimme webmaster bent zorg je ervoor dat de teksten (content) die je maakt aansluit bij je gebruiker en de intentie van de zoekopdrachten behelst.

In onderstaande video zie je John Mueller (@JohnMu) in een Google Hangout uitleg geven.

 

Presentatie Digital Marketing Live 2014

Het was weer een boeiende, drukke dag. Vier ronde tafel sessies gedaan van ongeveer 70 slides in 30 minuten. Dat was wel een beetje doorpakken, ik had het aantal slides al wat teruggebracht, maar dacht 40 minuten te hebben, dus kwam bij de eerste sessie iets tijd te kort. Volgens mij heb ik wel iedereen nieuwe inzichten kunnen geven of kunnen helpen met de vragen. Voor de mensen die er waren, die kunnen hier mijn presentatie downloaden via onderstaand formulier.

Geen nood, dit is maar voor eenmalig gebruik en je zult geen nieuwbrieven of iets dergelijks van mij ontvangen.

Helaas, de presentatie is niet meer beschikbaar

 

Wat doe je als moderne SEO nog?

Voor de doorgewinterde SEO is het al een tijdje duidelijk dat het tegenwoordig niet alleen maar om links gaat, maar dat Google probeert veel meer factoren mee te nemen in de weging. De tekenen zijn al langere tijd zichtbaar, denk bijv. aan de Penguin en Panda updates maar ook aan Hummingbird en het aanscherpen van de linkbuilding richtlijnen. Ik vertel al een tijd dat je niet moet anticiperen als SEO maar vooruit moet kijken, zoals bijvoorbeeld het linkbuilding interview in 2012 dat nu nog steeds overeind blijft en waar ik toen nogal wat opmerkingen over kreeg.

Maar waar gaat het nou echt mis?

Veel mensen die tegenwoordig met SEO bezig zijn komen niet uit de oude school van testen en proberen, maar hebben een groot deel van hun SEO ervaring opgebouwd uit het lezen van andere blogs en websites. Soms een cursus of een training. Daarna hands-on ervaring op gedaan met eigen sites of sites van klanten, maar uiteindelijk hebben ze relatief weinig geprobeerd zelf uit te vogelen. Daar kun je iets van vinden, maar aan het einde van de dag werden waarschijnlijk de doelstelling gehaald (of bijgesteld) dus iedereen tevreden.

Google voert op dit ogenblik heel veel veranderingen door in een hoog tempo. Veranderingen die het publiek in grote lijn tevreden stemmen (en niet alleen op basis van ‘interviews’ maar juis met data van het gedrag). Dat is ook vanaf dag een iets dat ze altijd hebben gecommuniceerd:

Maak je website voor gebruikers

Daarnaast denk ik dat er überhaupt is iets mis is met je strategie als je focust op één kanaal van één aanbieder. Een aanbieder waar je geen directe invloed op hebt. Veel SEO’s (en marketeers) hebben helaas nog niet genoeg kaas gegeten van marketing (die waar je aansluit op de behoefte van de doelgroep, niet die waar je zoveel mogelijk zooi door iemand zijn strot probeert te duwen) en hebben daarom dan ook een probleem. Een probleem om een exceptioneel goede website voor de zoekintentie van je gebruiker te maken en de aansluiting met de doelgroep te vinden.

Als je anno 2014 nog met een travelsite gaat starten dan moet daar wel een bepaalde USP aan zitten, een added benefit of een hele bijzondere gunningsfactor. Kijk bijv. naar AirBnB; een hele andere propositie en maken daardoor ook roering in de markt. Ze hebben een ander aanbod als de markt en kunnen zich zodoende permitteren ook anders te communiceren, met als gevolg dat er ook anders, en meer, over AirBnB word gesproken.

Branding

Terug on topic. Mensen willen graag geholpen worden (klikken) op iets dat ze kennen of herkennen. Branding, merken bouwen betaalt zich dus ook uit in Search. Als jouw merkwaardes en producten bekend zijn bij de mensen reageren ze hier eerder op. Is er geen herkenning dan zullen ze ‘onbekend’ zoeken, dat wil zeggen ze kennen geen directe aanbieders. Communicatie gaat dan een grote rol spelen. Hebben ze nog nooit eerder contact met je gehad, kennen ze geen enkel ander bedrijf dat het probleem kan oplossen? Dan neemt Google graag de rol van telefoongids op zich, het liefst met zoveel mogelijk meta informatie (added benefit) zoals snel kunnen bellen, reviews, een routebeschrijving etc.

De focus van je bedrijf moet dus voor echt goede resultaten in Google ook liggen bij het bekend maken van je merk bij je doelgroep. Speel daarbij in op de verschillende fases die je klanten kunnen doorlopen zodat je je content strategie daarop dan kunt aanpassen.

Wees dan ook reëel bij je branding boodschap. Neem bijvoorbeeld een zoekterm als ‘relatiegeschenken’. Elke gemeente in Nederland heeft wel een bedrijf dat hier in meer of mindere mate in doet. Allemaal willen ze graag op nummer één staan, maar wat zoekt de klant, de grootste, het grootste aanbod, de laagste prijs of iets waar hij snel naar toe kan? Besef je goed dat Google zal proberen de gehele doelgroep zo goed mogelijk te voorzien van informatie. Dat betekent dus ook dat het voor heel veel bedrijven niet reëel is om zo’n term op nummer één te staan als deze SERP niet gelokaliseerd is.

Google blijft innoveren.

Daar waar Google probeert de gebruiker te blijven bedienen zie ik veel sites nog dezelfde tactieken uitvoeren als in 2008. Het is inmiddels 6 jaar later mensen, de basis is natuurlijk niet veranderd als je deze goed hebt neergezet (op basis van intentie (2006) en SEO customer journeys (2013) bijv.). Veel SEO’s zien ook duidelijk niet het verschil tussen strategie en tactieken niet. Tactieken veranderen soms en als goed is ook regelmatig toevoegingen natuurlijk. Veel SEO’s blijven veel te lang hetzelfde doen en denken dat het, omdat het ooit werkte of geschreven is, nog steeds moet werken.

Toegegeven, zolang het loont zou je ook gek zijn zo af en toe om het niet te doen. Ik kan zo enkele SERP’s opnoemen waarin toch mooie successen worden behaald met de technieken van 6 jaar terug. Besef je alleen wel dat je je arsenaal ten opzichte van Google telkens moet blijven uitbreiden, oude technieken kunnen werken, maar kijk ook vooral vooruit en werk ook aan de lange termijn

Een leuke oefening is om hieronder in de reacties eens enkele suggesties te zetten hoe Google dit zou kunnen bepalen, of je een ‘Brand’ bent of niet? Ik zal mijn mening daarover er dan ook onder zetten.

Customer Journey & SEO

Een van de zaken waar ik bij AkzoNobel mee bezig ben is het inzichtelijke maken van de customer journey en de rol van SEO hierin. Sommige van de merken zijn actief op het inspiratie vlak terwijl bijv. Alabastine heel erg functioneel is. Welke invloed hebben de kanalen op het zoekgedrag en waar moeten wij zijn om relevant te kunnen helpen.

Op de Emerce ehome & deco heb ik daarover een uitleg gegeven en de slides hierover vind je hieronder.

Not provided naar 100% – Hoe verder?

Gisteren brak het nieuws door dat Google al haar zoekopdrachten via HTTPS laat lopen, met als gevolg dat het minder makkelijk is om zoekgedrag te achterhalen. In het kader van Privacy best verdedigbaar in mijn ogen, echter gelijke monniken, gelijke kappen zou je denken. Dat is uiteraard niet het geval. Voor Adwords, de geldbron van Google en van veel websites, blijft het over de normale HTTP verbinding gaan vooralsnog, daar is privacy minder belangrijk.

Waarom is dat dan zo?

In Google analytics konden we in het verleden, op basis van de ‘referer’ (de website/url van de afzender), achterhalen met welke zoektermen gebruikers bij onze sites binnenkwamen. Zodoende kon je achterhalen welke woorden goed voor jou werken in je SEO Strategie. Conversie, gedrag en activiteit, alles kon je zo achterhalen. Ideale wereld.

Nou is het zo dat als je iets gratis kunt krijgen dat beter is dan als je ervoor moet betalen, omdat het ‘natuurlijker’ oogt. Daarnaast is Google niet kapot van SEO’s die proberen de zoekresultaten te beïnvloeden (ze vinden het prima als je ze helpt met meer content indexeren en ontrafelen overigens). Dus komt het ze niet heel slecht uit dat het aantonen van rendement een stuk lastiger is. Echter voor Adwords is dat vrij essentieel, dus daar zullen ze op korte termijn nog niet aankomen.

Hoe nu verder?

Waar halen we nu de data vandaan om te valideren of we goed bezig zijn. In het verleden werd er op positie gerapporteerd en gelukkig weten we nu al dat dit niet de weg is. Als industrie zijn we met onze KPI’s naar bezoekers en conversie toe gegaan, waarbij zoektermen en gedrag werden doorgemeten op zoekterm niveau. Nu zul je een deel van dit gedrag misschien uit je Adwords moeten halen (extrapoleren bijv.) of op pagina niveau gaan doormeten. Persoonlijk vind ik de laatste variant veruit de beste variant, omdat je daarvoor ook echt een goede site nodig hebt, waarbij je weet waarom je bepaald traffic op een bepaalde pagina kunt krijgen.

Duidelijker kun je het niet maken: wie betaalt, bepaalt bij Google en zolang er geld te verdienen is zullen slimme SEO’s wel een weg hebben om de juiste data te achterhalen. Echter voor de mensen die hier niet dagelijks mee te maken hebben zullen er de komende maanden nog wel enkele verrassingen zijn in de rapportages.

Meer lezen:

Google Adwords geoptimaliseerde campagnes

Vorige week heeft google een bericht geplaatst over vergaande veranderingen in de manier van het bereiken van je klanten via Google Adwords geoptimaliseerde campagnes. In het kort houdt het in dat je niet direct meer een onderscheidt hebt tussen mobiel en niet mobiel en dat je meer, en slimmere, targetting methodes hebt gekregen om je potentiële klanten te benaderen. Eigenlijk allemaal heel logisch ook naarmate we het gedrag van mensen zien veranderen en er toch ook een grote schare mobiele gebruikers (in de brede zin van het woord) bij is gekomen, maar het heeft dus wel wat impact op je SEA campagnes.

Zelf ben ik niet de grootste Adwords expert, maar Jeroen van Eck weet er wel het een en ander van af en die heeft dan ook een prima wrap-up geschreven die mogelijk ook voor jullie interessant, dat is als jullie hem niet al gelezen hadden natuurlijk. Mocht je er meer over willen lezen dan heeft  ook Google het een en ander samengevat voor je.

Webanalytics & Business Intelligence leiden tot factbased marketing

Daadwerkelijk verbeteren door factbased marketing

Webanalytics gaat niet over hoeveel data je beschikbaar hebt, maar juist over die paar cijfers waar je elke dag, week en maand naar kijkt. Na dat de cijfers gezien zijn is het belangrijk dat er een actie op volgt. Dit kan zijn het doen van een verdere analyse, maar ook het bijsturen van de kosten, uren of een van de externe partijen. Het aansturen van je online marketing team. Dit is de basis van ‘fact-based marketing’. Fact-based marketing is dan ook de systematische aanpak voor continue groei als je een omzet wilt bereiken in de tientallen miljoenen.

USP’s vs. operational excellence.

Veel van mijn advies gaat over het ‘bouwen’ van een merk. Laadt je merk met je kernwaarden en zorg er ook voor dat je daadwerklijke USP’s heb. Unique selling points, voor de duidelijkheid. Belangrijk is hier het woord: Uniek. (gratis verzenden is dus veelal niet uniek). Uniek houdt namelijk ook in dat het niet makkelijk kopieerbaar is. Daadwerkelijk voordeel van het merk dat niet eenvoudig te kopiëren is.
De basis van het verhaal gaat dus hiervoor op. Het is dus ook belangrijk om te beseffen vanwaar de aanleiding van dit artikel is gekomen.

Op de OMCap in Berlijn heb ik naar een sessie gekeken van van Florian Heinemann. Florian heeft Project-a.de opgericht en heeft voorheen ongeveer 5 jaar bij Rocket Internet gewerkt als Webanalytics & BI consultant.

Dan begrijp je direct het probleem wat Rocket Internet heeft in hun bedrijfsmodel. Het gebrek aan ‘uniek’ zijn. Bijna alle modellen van Rocket Internet zijn een kopie van een succesvol buitenlands, voornamelijk Amerikaans, concept.

De simpele vraag die dan gesteld moet worden is dan als volgt:

Ben ik in staat om meer gebruikers voor dezelfde prijs om te zetten naar kopers dan mijn concurrentie?

Het antwoord op deze vraag kun je bereiken door ‘operationele excellentie’ tentoon te stellen en als belangrijkste “USP” te kiezen. De focus op de continuïteit van de verbetering van de processen.

Rocket Internet heeft daarvoor een bepaald model opgezet. Een voorbeeld van een heel logisch model dat duidelijk een starter kan helpen met de opzet van een fatsoenlijk BI model om ‘self-sustaining continues growth’ na te streven.

Als eerste een model om te kijken in welke markten je in zou kunnen stappen. Een matrix waarin de mate van ‘monetization’ afgezet is tegen ‘relevantie’. Zodoende kun je zien waar eventuele gaten liggen en in het kwadrant waar meerdere mensen hoog/hoog hebben zou je niet direct moeten beginnen.

Concurrentie matrix zoals Project-A deze gebruikt

Concurrentie matrix zoals Project-A deze gebruikt

Je bent wat je meet

Belangrijk is het om vooraf te bedenken dat je veel data nodig hebt. Veel data die relatief eenvoudig met elkaar verbonden moet worden. Het liefst data in één database.

Florian gaf aan dat Amazon dit vanaf het begin aan goed heeft gedaan. Zalando gebruikt volgens hem nog een aantal verschillende systemen waardoor 100% datamining niet zo eenvoudig gaat als gewenst. Vanaf de eerste fase is het dus belangrijk om deze data alvast te verzamelen, maar we gaan er nog niets mee doen.

The BI strategy roadmap of Rocket Internet.

Het model zoals gebruikt wordt bij Rocket Internet (voor zover publiek bekend en zeker niet geheel onbekend) bestaat dan ook uit 3 fasen. Klanten werven, consolideren en automatiseren.

  1. Initial customer acquisition fase
    Het zoeken van het juiste product. De focus ligt in deze periode volledig op groei, zonder direct zicht op financiën. Het is een duidelijke proefperiode die maximaal 6 maanden mag duren, maar bij voorkeur korter.
    KPI’s
  2. Consolidatie fase
    Deze fase is belangrijk om de de economische implicaties en onderdelen te leren kennen. Onderzoek naar bezoekerswaarde (customar value) en kosten voor een verkoop (acquisition cost). Deze periode duurt ongeveer 3 tot 6 maanden ook. Er wordt totaal nog niet gekeken naar ‘generieke’ zaken en zoektermen bijvoorbeeld.
  3. Self-sustaining growth
    Hoe kunnen we de bekende mechanieken instellen en instrueren op een dergelijke manier dat we alleen maar te hoeven blijven voeden, maar vooral zaken kunnen uitrollen. Dit is de tijd waarin ‘duplicatie’ ook kan gaan plaatsvinden. Wat zijn de ‘trade-offs’ van bepaalde manieren van handelen ten opzichte van groei ten opzichte van marge. Dit ook het moment dat volledig de concurrentie kan worden aangegaan en dat men eigenlijk geen plafond meer heeft in haar uitgaven, zolang deze aan de mechanieken voldoen.

Business Intelligence Fases

Benadering

  1. Eenvoudige benadering en veel handmatig. Bekijk vooral naar het verleden en stijging van het aantal verkopen in combinatie met het gedrag.
  2. Semi-geautomatiseerd en voorzichtig wordt er gekeken naar voorspellingen op basis van ouder gedrag. Business cases kunnen worden gemaakt. CRM begint gevuld te raken en er wordt meer aandacht gegeven aan het verbetern van de operatie.
  3. Daadwerkelijke voorspellingen. Bijna realtime data om sneller te kunnen schakelen. Verbeteringen op alle gebieden dragen bij aan de groei en verbetering van de organisatie.

KPI per fase

  1. Het aantal bounces, hoeveel mensen verlaten je pagina en je winkelwagen, wat is het aantal pagina’s dat ze hebben bekeken. Wat is de conversieratio en de doorklikratio. Wat is de ‘cost per order’?
  2. Wat zijn de kosten om een klant te kopen vs. de klantwaarde, wat is de clickthroughratio x conversie ratio. Wat is de samenhang in gedrag? maar ook worden nu microconversions bekeken voor gedragsanalyse en enkele KPI’s komen in de buurt van customer segmentatio.
  3. Wie kopen vaker producten, wat is de opbouw in klantwaarde ten opzichtte van de kosten om klant te kopen, wat is de retentie waarde? Vragen welke meer voorkomen uit je CRM pakket dan uit je daadwerkelijke webanalytics.

Organisatie en infrastructuur

  1. Goede Webanalytics, manual MySQL/Excel, 1FTE
    Om te beginnen met dit model moet je zorgen dat er 1 iemand verantwoordelijk is, die goed is met excel (of zelfs met mysql) en ervoor zorgt dat je webanalytics pakket goed functioneert.
  2. DWH reporting, BI team
    De volgende stap is ervoor zorgen dat je niet meer afhankelijk bent van excelfiles waar je hoofdpijn van krijgt, maar alles in een datawarehouse gaat stoppen, waar je slimme vragen aan kunt stellen. Je werkt dan ook niet meer alleen aan de tracking van je gebruikers, maar begint dit te doen met een team.
  3. DWH actionable, BI team, analyitcs & infrastructure.
    Als je datawarehouse dan ook volledig draait is het ook belangrijk dat het vanzelf een aantal acties voor je kan ondernemen, denk bijv. aan (near)real time bidding, maar ook het opzetten van alerts en business rules. Je hele infrastructuur is gebouwd op je analytics. Je organisatie is volledig afhankelijk van de data die jouw team produceert.

Data silo’s

De combinatie van data is dan ook heilig. Sterker nog, de grootste bedreiging voor dit model is ‘data silo’s’. Data silo’s zijn eigen databases welke moeilijk of niet bereikbaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan je connectie tussen Enquêtes, Usability, CRM, Facebook, Google Analytics en Google Adwords. Een heel klein verschil in meting of tellingen zorgt al voor hele grote problemen, waardoor de daadwerkelijke inzichten al veel lastiger worden, al dan niet in tijd of complexiteit.

Samenvatting

Erg belangrijk is de stap van tracking naar inzichten en de stap van inzichten naar acties. Niet de makkelijkste stappen, maar wel essentieël in de uitvoer voor operationele excellentie. Besef je goed welke data je hebt. Kun je wel verder naar de volgende fase? Wanneer is voor jouw organisatie een fase voorbij? Heb je alle kennis en data voorhanden om die stap te maken en wat is de impact op de organisatie?

linkbuilding richtlijnen hebben een aanscherping gekregen

Even een korte mededeling van uit Google. Er is een aanscherping geweest in de richtlijnen voor linkbuilding.

In het verleden hadden ze al een gezegd wat ze wel en niet wilden hebben, maar met ‘onnatuurlijke links’ kunnen SEO’s natuurlijk alle kanten op en dat gebeurt dan natuurlijk ook. Als toevoeging hebben ze nu enkele voorbeelden gegeven, waarbij je er vanuit zou moeten kunnen gaan dat ze hier dan op korte termijn ook iets mee zouden gaan doen. Bijvoorbeeld de EMD update zoals Matt Cutts bijvoorbeeld recent over sprak op Twitter.

Een beetje doorgewinterde SEO weet onderhand natuurlijk ook dat er een hoop ‘zou moeten’ in het publieke verhaal van Google zit. Als we kijken naar de poeha omtrent de EMD update (waar de bewerking van de richtlijnen dus een resultaat van is/zou moeten zijn) dan zijn er wel wat voorbeelden te vinden (1) waaruit iets anders blijkt. Ook uit de zichtbaarheidsdata van Searchmetrics zou je anders kunnen concluderen.

De volgende voorbeelden zijn door Google toegevoegd aan de richtlijnen.

  • Tekstadvertenties die de PageRank doorgeven
  • Links die worden ingevoegd in artikelen zonder echte samenhang met de tekst, zoals:
    De meeste mensen slapen ‘s nachts. In winkels kunt u goedkope dekens kopen. Een deken houdt u ‘s nachts warm. U kunt ook een kachel kopen. Een kachel produceert meer warmte en u kunt deze in de zomer uitzetten wanneer u geniet van uw vakantie in Frankrijk.
  • Directory- of bladwijzersitelinks van lage kwaliteit
  • Links die zijn ingesloten in widgets die via verschillende sites worden verspreid, zoals:
    Bezoekers van deze pagina: 1472
    autoverzekering
  • Vaak gedistribueerde links in de voetteksten van verschillende sites
    Reacties op forums met geoptimaliseerde links in het bericht of de handtekening, zoals:
    Bedankt, dat is nuttige informatie!
    – Paul
    pizza van paul pizza utrecht beste pizza in utrecht

Zoals Wiep al terecht op twitter zei:

Leuk, uitgebreidere richtlijnen, maar dan moet je ook handhaven. Is nu net zo logisch als het NL gedoogbeleid…

En ik kan mij daar dan ook alleen maar bij aansluiten. FUD (fear, uncertainty & doubt) is een strategie die effectief kan zijn, maar je als bedrijf ook heel lullig in je hemd kan zetten. Eerlijk gezegd zijn de Nederlandse berichten hier de laatste jaren een groot voorbeeld van in de ogen van veel SEO’s. Gelukkig heeft de klant van Google hier nog niet zoveel last van, hoewel ik steeds vaker hoor dat ze ‘zulke rare resultaten’ of ‘allemaal dezelfde resultaten’ te zien kregen.

Met droge ogen kun je in Nederland aan je klanten vertellen hoe het zou moeten, dat het wel in je strategie moet zitten, dat publiceren en content belangrijk is in de customer journey van je klant, dat ‘zero moment of truth’ een essentieel onderdeel in je strategie moet zijn etc.  Als de klant, die een beetje bekend is met Google en linkbuilding, zelf een half uurtje gaat zitten kijken naar een paar top 10 resultaten op zijn zoektermen en zegt: waarom doen wij niet iets met widgets, of geven we een paar producten weg ter review, want ik zie in de top 10 allemaal klanten die dat ook doen. Dat is veel minder werk! Dan moet je je afvragen of je nog steeds zo vriendelijk zou moeten zijn tegenover Google of dat je je iets zakelijker  moet opstellen. In Duitsland weten ze dat al jaren.

Google heeft iets wat wij willen, daar gaan we alle moeite voor doen en als het misgaat zoeken we wel een oplossing, die tik over de vingers overleven wij ook wel, maar wat meer agressie zonder meteen de ‘schuldige’ aan te wijzen is zo onderhand in Nederland wel op zijn plaats.

Is Google AdWords voor de gemakzuchtige manager?

In een artikel op twinkle wordt er nogal fel van leer getrokken over Google AdWords. En eerlijk gezegd zit er wel een kern van waarheid in het artikel. AdWords is een enorm mooi medium dat voor een goede omzet kan zorgen en als je er goed in bent zelfs tegen een zeer acceptabele prijs. Maar het brengt ook wel het gevaar van gemakzucht met zich mee.

Gemakzucht

Het beoordelen van allerlei campagnes alleen op Excel met niet alle meegenomen metrics (bijvoorbeeld brandingwaarde, USP’s, toegevoegde waarde en merkwaarde) is een riskante bezigheid. Sterker nog, ik durf wel te stellen dat veel marketingmanagers daardoor de afgelopen 10 jaar behoorlijk lui zijn geworden. Door hun doelgroep te kopen en niet meer te werken aan de bovengenoemde waarden is een AdWords-campagne dertien in een dozijn geworden en is het veel moeilijker geworden om uiteindelijk toch die betaalbare prijs voor je conversie te behalen.

Ik heb hieronder een aantal quotes uit het twinkle artikel gehaald en mijn mening hierover gegeven:

Het is helemaal ‘done’ om omzet naar je toe te kopen. Als het moet, zelfs met grof geweld. We willen die klant zo graag binnenhalen, dat we ons blauw betalen aan lachende derden als AdWords en affiliates.

Ik kan dit alleen maar beamen. Er gaat veel geld in om. Zelfs met enige regelmaat meer dan dan het oplevert, om een plek op de markt te kopen en met de hoop dat de lifetime value of customer lifecycle positief uitpakt.

Stel eens in een dolle bui aan de online marketeer voor om het Google AdWords-budget eens voor een tijdje te halveren en het op eigen kracht te proberen. Dan ineens ontdek je dat een AdWords-verslaafde er nog veel erger aan toe is dan een gemiddelde crystal meth-junk.

Veelal zal dit waar zijn, maar ik denk dat het een gezonde methode is om je eigen propositie eens onder de loep te nemen en te kijken of je wel zo effectief bezig bent. Het bijschakelen van een externe consultant heeft in dat geval meestal ook geen zin, omdat deze vaak kijken naar de huidige propositie. Een reclamebureau met een strategie komt in dat geval eerder om de hoek kijken dan een online marketingmanager.

De golfbeweging van economische voorspoed en tegenslag is natuurlijk niet nieuw. Wat elke keer weer opvalt is dat in goede tijden de omzet blijkbaar zo makkelijk binnenkomt, dat het serviceniveau daalt naarmate de omzet stijgt en andersom het serviceniveau (gestaag) stijgt, naarmate het moeilijker wordt de beoogde omzet binnen te harken.

Sinds het welbekende Cluetrain Manifesto is het al bekend dat ‘het gesprek’ en ‘luisteren’ weer belangrijk is geworden. Service staat inderdaad vaak voorop bij ‘kostenbesparing’ en wordt door de auteur van het twinkle-artikel nu als kostenbesparing genomen en als speerpunt. Persoonlijk denk ik dat service altijd goed moet zijn en niet iets waar je je zorgen over zou moeten maken. Zo probeer ik mijn werk ook te doen.

Propositie

Nu nog even terug naar het AdWords-deel, want daar begon het allemaal mee. Door je verkeer in te kopen in Google AdWords heeft diegene die in zijn organisatie het voordeligst kan werken, of de beste marge heeft, in principe de nummer 1 positie in handen. De truc die eigenlijk elk bureau (en consultant, wat zeg ik: elke online marketeer) uit probeert te halen is door de relatief lage kosten voor branding-zoektermen de ‘dure’ termen wat meer te kunnen rechtvaardigen, zodat in de gehele linie de kosten acceptabel blijven. Meestal wordt er niet verder gekeken dan naar een kanaal, waarbij soms de AdSense ook nog meegenomen wordt in het searchkanaal (en dat terwijl het eigenlijk display zou moeten zijn).

Er wordt in mijn ogen te weinig stil gestaan door marketeers bij het feit dat branding-zoektermen relatief goedkoop zijn en er wordt daarom te weinig nagedacht hoe dat effect kan worden versterkt. Dat kan dus als je een slim reclamebureau inzet voor je communicatie, activatie en merkwaarde. Duik eens niet met je neus in Excel maar ga met een paar mensen op een zonnige middag op de hei zitten brainstormen over je merk. Daar worden die statistieken in je Excel-sheets alleen maar mooier van.

SEO in de mix in 2012

Voor emerce heb ik op woensdag 21 maart een hele dag ronde tafel sessies gedaan met mensen die graag wilden weten wat ze kunnen verwachten op het gebied van zoekmachine optimalisatie en hoe je SEO in de marketing mix verwerkt.

De insteek van de presentatie was om vooral de marketeers te motiveren en te laten zien wat er eigenlijk mogelijk is en wat de keuzes zijn geweest (en worden) van ongeveer 1500 experts wereldwijd vanuit MarketingSherpa.

Wat mij elke keer weer opvalt is hoeveel mensen echt op zoek zijn naar de gratis tips en eigenlijk nooit veel verder denken in de mogelijkheden en nieuwe kansen. Ik ben bang dat hier toch een stukje spreadsheet management en onze eigen ‘accountability’ pitch de oorzaak van is. Het nemen van risico wordt tenslotte niet beloond, alleen het bestraffen van misstappen is waar de angst voor regeert. Begrijpelijk in het huidige systeem en een groot voordeel voor iedereen die dit wel ziet.

Het hele idee van SEO dat ik al sinds ergens in 2006 verkondig is dat je het moet integreren in de organisatie. Technisch moet je site op orde zijn. Eerlijk gezegd valt dat met veel van de huidige webbouwers (van groot tot klein) nog niet mee. De basiskennis van SEO zou daar toch gewoon duidelijk moeten zijn.

Überhaupt ben ik van mening dat een webdesigner kennis moet hebben van Microformats, Schema.org, Responsive design, canonicals, language references en algehele webdesign trends en bewegingen. Anderzijds, in het land waar we verplicht zijn aan webrichtlijnen te voldoen en waar een groot deel van de gemeentes en overheidsites hier nog niets mee doen ondanks dat de eindtermijn hiervoor al enkele malen zijn opgeschort, moet je ook niet verbaasd zijn dat men hiermee wegkomt.

Dat SEO trouwens niet door webdesigners wordt begrepen is niets nieuws, Journalisten, mainstream bloggers en project managers kunnen er ook wat van als je kijkt naar sommige artikelen die compleet fout worden geïnterpreteerd en gepubliceerd de afgelopen week over ‘over-optimalisatie’.

Maar goed, dit alles mag de pret niet drukken, mocht je de download link van de presentatie willen zien, vul dan even je e-mail adres in en dan is hij direct beschikbaar in je mailbox. Ik doe overigens niets met je e-mailadres, dus daar hoef je niet bang voor te zijn.

Helaas, de presentatie is niet meer beschikbaar

David Ogilvy. Dé held.

Even een straight forward stukje copy-en-paste-werk mijnerzijds van Futurebuzz. Ik heb nooit onder stoelen of banken gestoken dat ik een groot fan ben van David Ogilvy. Zijn werk, houding en persoonlijkheid: de persoon waar Don Draper op gebaseerd is. Er zijn verscheidene boeken over de beste man die misschien wel het beste framework voor A/B-testen heeft bedacht, de beste advertentie en het gaafste logo heeft. Dit is een interne notitie die hij naar zijn collega’s heeft gestuurd in 1982. Live by these rules, zou ik zeggen.

The better you write, the higher you go in Ogilvy & Mather. People who think well, write well.

Woolly minded people write woolly memos, woolly letters and woolly speeches.

Good writing is not a natural gift. You have to learn to write well. Here are 10 hints:

  1. Read the Roman-Raphaelson book on writing*. Read it three times.
  2. Write the way you talk. Naturally.
  3. Use short words, short sentences and short paragraphs.
  4. Never use jargon words like reconceptualize, demassification, attitudinally, judgmentally. They are hallmarks of a pretentious ass.
  5. Never write more than two pages on any subject.
  6. Check your quotations.
  7. Never send a letter or a memo on the day you write it. Read it aloud the next morning—and then edit it.
  8. If it is something important, get a colleague to improve it.
  9. Before you send your letter or your memo, make sure it is crystal clear what you want the recipient to do.
  10. If you want ACTION, don’t write. Go and tell the guy what you want.

David

En in het artikel dat ik schaamteloos heb vertaald hadden ze ook nog een prima video gestopt. Have fun!

Overigens was het artikel ook al gejat natuurlijk: http://www.listsofnote.com/2012/02/how-to-write.html

Linkbuilding in 2012

Soms krijg je de vraag of je mee wilt doen aan een interview. Prima manier van linkbuilding voor mij en voor die persoon, dus dan werk je er aan mee. Meestal zijn het 5 of 10 vragen en dan kost je dat ongeveer 10 minuten tot een half uur als je uitgebreid antwoord geeft. Met een beetje mazzel willen ze een telefonisch interview doen (altijd voorstander van, kost natuurlijk minder tijd) en dan kun je nog meer vertellen en krijg je je eigen antwoorden voor publicatie nog even terug.

Handig is dan ook dat de mensen die meedoen met het interview ook een beetje autoriteit hebben op het gebied waarover het gaat, dus dat je een beetje weet wie er meedoen. Luxe natuurlijk, maar wel prettig.

Soms wordt het je echter moeilijk gemaakt. 27 vragen. Een gemiddelde quickscan gaat nog sneller. Ik heb dus aangegeven dat ik ze best allemaal wilde beantwoorden, maar dat ik het dan ook direct op mijn blog zou publiceren, omdat dit zulke specifieke vragen zijn dat als ik dit gratis weggeef, ik er zeker mijn lezers ook een lol mee wil doen.

Linkbuilding trends 2012

  1. Welke linkbuilding technieken werken niet meer in 2012?
    Elke techniek werkt nog wel, als je het maar gebruikt in beperkte en controleerbare mate. Van startpaginalinks tot linkruils. Als je een beetje gevoel hebt voor wat werkt, dan helpt elke link mee.
  2. Welke linkbuilding technieken werken nog steeds goed anno 2012?
    Het daadwerkelijk netwerken voor je link blijft erg succesvol. Linkbuilding is tenslotte een soort ruilhandel. Ik help jou ergens mee, jij helpt mij ergens mee. Dat hoeft niet nu, dat hoeft niet hier, maar dat komt nog wel een keer van pas.
  3. Welke impact zal Google+ hebben op rankings en linkbuilding?
    Er bestaat een grote kans dat Google een vrij grote impact gaat hebben, alleen maar om het gebruik van het netwerk te bevorderen met als katalysator de SEO’s. Voor linkbuilding zal er toch eerst iets gedaan moeten worden met de verbindingen en de waardering van profielen om het echt waardevol te maken.
  4. Hoe kun je je het best wapenen tegen de Panda update’s anno  2012?
    Gewoon de panda-cheese eten. Waarom zou je je moeten wapenen tegen iets wat in Nederland nog amper invloed heeft gehad? En als je dat nu nog niet weet, dan heb je in mijn ogen toch ook wel aardig onder een steen gelegen de afgelopen 3 jaar met betrekking tot SEO.
  5. Hoe goed is Google anno 2012 in het herkennen van gehuurde of gekochte links?
    Hoe goed is de politie in het opsporen van boeven? Het gaat om prioriteit. Als je heel brutaal bent, zijn ze er heel goed in, maar als je een beetje onder de radar blijft kun je, zeker in Nederland, met heel veel gekochte links wegkomen. De vraag is echter of dit een goede strategie is.
  6. Welke social media hebben sterke invloed in 2012 voor je rankings?
    Je rankings. Ik dacht dat we 2 jaar geleden al zo’n beetje besloten hadden dat het niet gaat om posities, maar om hoeveel traffic en omzet je kunt genereren. Dat wil dus zeggen dat je niet altijd moet kijken naar de rankings. Met een heel actief merk op de sociale media, zul je je hele website helpen en ik heb niet de indruk dat 7500 likes je enkel en alleen om die zoekterm nu zo veel zullen helpen.
  7. Er zijn de afgelopen 2 maanden meer dan 70 algoritmische updates geweest, welke is in jullie ogen de meest invloedrijke voor je rankings?
    Ik heb werkelijk geen idee, want ik hou helemaal niet bij wat Google doet. Ik kies voor een strategie en probeer deze zo goed mogelijk uit te voeren, met de gebruiker in gedachten. Wat Google daar vervolgens mee doet, is meestal positief.
  8. Wat is in jullie ogen een sterk linkprofiel?
    Linkbuilding gaat niet alleen om een sterk linkprofiel alleen. Maar als je een sterk profiel wilt weten, ik zou de links van BBC, Amazon, Wikipedia of Startpagina wel willen hebben. Die hebben wel een sterk linkprofiel.
  9. Blijft linkbuilding in 2012 nog steeds de belangrijkste factor voor je rankings?
    Als je snapt hoe het Google algoritme werkt, zul je begrijpen dat dat voorlopig niet verandert, omdat het hele algoritme tenslotte is gebaseerd op links en wordt getweaked met allerlei kleine aanpassingen eromheen.
  10. Als je budget beperkt is, zeg bijv. 2500 euro, waar zou je dat aan besteden voor betere rankings?
    Goede content en het slim vermarkten van die content.
  11. Wat is jullie mening m.b.t linkwheels met unieke content?
    Ik heb er nooit echt mee gewerkt omdat ik het niet natuurlijk vind in Nederland, maar het concept an sich zal allicht werken als je zelf een goed netwerk hebt opgezet. Zoals elk linknetwerk.
  12. Wat is jullie mening over footer links?
    Als ze nut hebben voor de gebruiker, dan zal het wel goed zijn. Ik zie ze eigenlijk niet meer voor SEO werken, hoogstens dat het nog werkt omdat het er al heel lang staat.
  13. Heeft het nog zin om met Nederlandse en buitenlandse directories te linkbuilden?
    Al geprobeerd?
  14. Wat zien jullie in 2012 als mogelijke bedreiging voor organische search?
    De eeuwige kortzichtige accountability in Nederland is waarop we het internationaal verliezen. Het kleine denken en niet de waarde zien in organische search is al jaren een probleem. SEO is tenslotte een trucje. Een partij als Zalando stapt hier binnen en in een jaar hebben ze bijna alle topposities te pakken in een, in het buitenland erg competitieve, markt.
  15. Welke linkbuilding strategie zou je voor je klanten inzetten in 2012?
    Zoals nu wel een klein beetje tussen de regels moet zijn te lezen, is er niet een uniforme manier om linkbuilding aan te pakken. Het proces is echter niet zo ingewikkeld. Continue iteratie: bedenken, opzetten, uitvoeren, monitoren, evalueren en verbeteren. Die strategie zou ik dus inzetten, nadat ik een analyse heb gemaakt van de huidige site en omgeving op de belangrijke zoektermen.
  16. Waar moet een “nieuwkomer” op letten als hij linkbuilding zou willen uitbesteden aan een linkbuilding bureau?
    Dat de tijd die gemaakt wordt efficient wordt gebruikt, de strategie doordacht is en dat er juist geëvalueerd wordt. Hoe iedereen dat voor zichzelf wil aanpakken, maakt voor mij eigenlijk niet uit. Als je er niet vertrouwd mee bent, ga je met iemand samenwerken met wie je een goede klik hebt. Je zou mij ook kunnen inhuren voor het helpen uitzoeken en beoordelen tijdens de pitch als je twijfelt.
  17. Welke SEO-verwachting van 2011 is niet uitgekomen?
    Ik weet eigenlijk niet eens meer wat mijn verwachtingen waren :D Gelukkig had ik op Frankwatching nog iets staan over de verwachtingen van 2011 en als ik daarnaar kijk, is eigenlijk het enige wat is achtergebleven een concurrent die opstond en dat local in verhouding is achtergebleven. Google Products is uitgekomen in Nederland, maar de impact daarvan is niet zo heel erg groot, voor zover ik nu kan beoordelen.
  18. Welke SEO-trends zien jullie voor 2012?
    Meer van hetzelfde, meer Google bashing, meer social, meer local en meer apps. Als adverteerder kun je dat vertalen in: meer inzet, meer links en meer content. Ow, en meer denkwerk graag.
  19. Als je 1 advies zou mogen meegeven voor betere rankings in 2012, wat zou dat zijn?
    Ga gewoon eens hard aan het werk in plaats van het zoeken naar trucs, daar hebben we nu met zijn allen genoeg tijd aan verknald. Als je met trucs wilt werken, zul je voor een groot deel zelf moeten ontdekken en in een klein cirkel delen om een nieuwe truc te ‘krijgen’ van mensen. Over het algemeen horen mensen de ‘trucs’ die gegeven worden niet eens, omdat ze nog niet in hetzelfde ‘plain level playing field’ zitten en zijn het juist de kleine dingen die goed helpen.
  20. Denk je dat de Google Freshness Update een grote invloed zal hebben op de linkbuilding resultaten?
    Ik zie nog steeds niet in wat hier nu zo nieuw aan is en wat dit zo anders zou maken dan de oude resultaten. Misschien deed ik mijn werk gewoon altijd al goed.
  21. Het is een feit dat het gebruik van mobiele devices zoals smartphones en tablets een enorme groei doormaakt. Richt je je als linkbuilder op deze ontwikkeling?
    Waarom zou je? Dat zou mijn vraag terug zijn. Als je kijkt naar de cijfers op dit ogenblik zou ik me er vooral niet te druk om maken of er een marketingverhaal omheen draaien.
  22. Wat vind je van de semantiek van HTML5 & CSS3 t.o.v. linkbuilden?
    Whut? Lijkt me meer iets om in een ander interview te vragen, dit wijkt tenslotte wel heel erg af van linkbuilding.
  23. Hoe gaat social media (Facebook, Twitter) scoren in Google, of worden ze verwijderd uit de resultaten en wordt “Google plus” nog alleen getoond?
    Het ziet er wel naar uit dat Google momenteel vooral zichzelf laat zien.
  24. Hoe belangrijk wordt linkbuilding voor mobiele sites?
    Hoe vaak krijg je die vraag? Tot die tijd besteed ik er niet teveel aandacht aan. Daarnaast geloof ik vooral in HTML5 en responsive design en daarom wat minder in aparte domeinen voor mobiel.
  25. Door de  Panda updates is unieke kwalitatieve content nog belangrijker geworden. Welke contentstrategie zou je voor 2012 willen adviseren?
    Hebben we het nu weer over Panda?
  26. Hoe zal voice search SEO in 2012  beïnvloeden?
    Zolang het alleen maar geaggregeerd is op de iPhone en standaard queries doet op Android toestellen verwacht ik nog niet veel impact.
  27. Geheime linkbuilding tip voor 2012?
    Als je deze vraag nou nog opnieuw zou moeten stellen na alle antwoorden gelezen te hebben (of een van mijn siteclinics of lezingen bezocht te hebben) zou je hem dan nog stellen?

Zo, een hele waslijst met beantwoorde vragen, zoals je ziet. Ik hoop dat je er wijs uit kunt worden en ik ben benieuwd hoe de anderen al deze vragen gaan beantwoorden. Mocht iets niet duidelijk zijn of mocht je het willen aanvullen, dan zie ik dat graag in de comments.

Waarom links geen likes worden

Karel heeft een leuk betoog geschreven over waarom links likes zullen worden in de toekomst. Ik geloof daar niet zo direct in.

Likes worden een belangrijkere metric in de toekomst, daar ben ik het mee eens en natuurlijk ook dat search enorm verandert. Ik geloof echter niet dat likes de links ooit zullen vervangen en wel om de volgende redenen:

  1. Lang niet iedereen is actief op social media, waardoor je problemen krijgt met de steekproef van de data die je neemt.
  2. Sociale media zijn erg vluchtig, kwaliteit komt veelal voort uit tijd. Over tijd worden de meeste sociale media waardeloos.
  3. Gedrag van social media is erg afhankelijk van verschillende factoren, zoals het weer, welke netwerk op welk netwerk actief is en hoe de metrics zelfs heten. Een ‘Like’ is tenslotte veel ‘makkelijker’ dan een ‘respect’ of een RT, waarmee je in principe zegt dat je het zelf zou kunnen zeggen.

Ik kan er nog wel een paar benoemen, maar ik denk dat je hiermee de belangrijkste op dit ogenblik wel gehad hebt. Ik zal er nog even iets verder ingaan op bovenstaande punten.

Te kleine steekproef

Als we kijken naar sites, personen en organisaties welke zoekmachines (en de ‘echte’ wereld) als autoriteit beschouwen dan zien we dat deze in verhouding nog maar erg schamel vertegenwoordigd zijn. Natuurlijk kunnen we het hebben over een ‘new world order’ wat betreft autoriteiten, maar ik zie dat niet zo snel veranderen. Even een doodsimpel voorbeeld, niemand ‘liked’ een site van een organisatie die onderzoek doet naar kanker, daardoor zou deze minder naar voren komen in de zoekmachines terwijl deze site juist zo belangrijk is voor veel mensen, echter de sponsoractie die is gedaan krijgt wel zijn likes, deze rankt dus wel. In principe voor de grote massa dus niet eens verkeerd, echter de onderzoeker die met de organisatie in contact wil komen wordt niet geholpen en vind de kwaliteit dus bijv. laag.

Vluchtige Media

Kwaliteit over kwantiteit is altijd het motto van Google geweest. Dit mantra zullen ze blijven vasthouden. Als je kijkt naar hoe iets autoriteit opbouwt (en hoe bijv. het PageRank algoritme is ontstaan, vanuit de wetenschappelijke systemen waarbij verwijzingen naar ouder onderzoek in kwantiteit de kwaliteit aangeven) dan zie je dat Sociale media hier erg veel moeite mee hebben. Kwaliteit zit dan op hele andere metrics. De vraag is hoe vluchtig die metrics uiteindelijk blijken te zijn, omdat er nogal vaak hele grote veranderingen waar te nemen zijn en het risico op ‘gaming’ (denk bijv. aan Google Bombing) daardoor heel groot wordt.

Gedrag

Doordat je niet over elke netwerk dezelfde samples kunt halen, door de grote onderlinge verschillen is het moeilijk om hier een waarde aan te hangen die algemeen geldend is. Let dus hierbij vooral op het woord algemeen. Ik geloof namelijk wel dat ‘likes’ een grote invloed gaan hebben op de het personalisatiedeel van de zoekresultaten. Jouw netwerk zorgt voor jouw resultaten, als jij alleen met populaire hipsters hangt, dan krijg je sneller soortgelijke resultaten te zien, terwijl als jij op een universiteit werkt en altijd op zoek bent naar de lastigste artikelen over quantumfysica of information retrieval dan zal jou vriendenkring hier veelal ook een waardevolle aanvulling zijn (Denk dus aan de kringen in Google+).

Wat zijn likes dan wel?

Geen haar op mijn hoofd die eraan twijfelt of likes niet belangrijk zijn. Ik geloof echter juist dat 2012 het jaar van verdieping gaat worden. Even niet iets nieuws uitproberen, maar juist iets verder op de zaken ingaan. Allerlei factoren wijzen daar ook op. Likes zijn dus zeker belangrijk, maar het is een added value in mijn ogen. Just another metric. Niet een totale vervanging voor wat er bestaat. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de ‘walled gardens’ die verschillende netwerken in stand proberen te houden of waarbij dat juist hun added value is…

Ik hoor graag van jullie hoe jullie hierover denken!

Een terugblik op 2011

Wat heb ik dit jaar eigenlijk allemaal gedaan?

Begin 2011 zijn Arjan en ik druk geweest om Alabastine.nl in de lucht te krijgen. Tegelijkertijd liep dan ook nog de ontwikkeling voor Joosten Advocaten. Ondertussen druk bezig geweest met het ontwerp voor de nieuwe ICTrecht.nl welke door mij is ontworpen. Vervolgens een klus gedaan voor het Instituut voor non-verbale strategie analyse welk door arjan in elkaar is gezet en welke ik heb ontworpen. Vervolgens zijn we aan de slag gegaan om de nieuwe huisstijl te maken voor Internet Advantage. Het design heb ik daarbij gedaan en de site is door arjan in WordPress gezet. Overigens het enige CMS dat we gebruiken op dit ogenblik. Daarnaast zijn er nog wat kleine ontwerpklussen geweest en staan er nog enkele op stapel.

Natuurlijk heb ik ook SEO klussen gedaan dit jaar. Onder ander voor AEGON, Home of Happy Brands, Vanille, een voor mij oude bekende travelpartij, enkele partijen waarvoor ik een NDA heb moeten tekenen, Univé, Elsevier opleidingen, AkzoNobel, een producent van Home Automation apparatuur en Vogels. Ook waren SEO en Analytics trainingen van de partij, verschillende in-house sessies gedaan voor allerlei soorten bedrijven, van grote postorders tot hele kleine webshops.

Een gezonde mix

Als ik dan terugkijk door de klanten voor wie ik heb mogen werken dan kan ik tevreden terugkijken naar een gezonde mix van verschillende opdrachten. Ik heb mijzelf voorgenomen om op 3 pijlers te leunen, SEO-klanten, WordPress klussen en Trainingen (in combinatie met lokale reclamebureau’s). Ik heb gelukkig grote en kleine klanten en maar 2 klanten die ruime overlap met elkaar hebben, maar vanwege het traject dat we in zijn gegaan niet in elkaar vaarwater zitten.

Wat kon er dan beter?

Terugkijken heeft geen enkele zin als je er ook niet van wil leren. Mijn tekortkomingen op het gebied van planning en mensen willen helpen komen zo af en toe vervelend naar boven drijven. Dit moet toch echt wel veranderen in 2012. Verder heb ik heel veel klanten vanuit met netwerk gekregen dat natuurlijk geweldig is, maar ik besef dat ik dit netwerk ook goed moet onderhouden en dat niet iedereen mij kent. Mijn website kan dan ook zeker wel wat versheid en soms wat meer duidelijkheid gebruiken over wat ik nu precies doe en dat is dan ook een voornemen voor 2012.

Conclusie

2011 was voor mij een fijn jaar. Geen bijzonder pieken, eigenlijk alleen maar pieken en ook zeker geen dalen. Ik ben vlak voor de kerst nog gevraagd om mee te doen aan #mijnmoment van @punkmedia hou dus http://www.punkmedia.nl/ in de gaten om daar mijn moment van 2011 ook te lezen.